Linia tramwajowa nr 3 – linia tramwajowa w Szczecinie łącząca dzielnice Niemierzyn przez Niebuszewo, Śródmieście do Pomorzan. Obecnie jest to najdłużej kursująca na niemal niezmienionej trasie linia tramwajowa w Szczecinie.

Spis treści

Historia linii

Od 1897 r. do 1945 r.

Trasa linii została wytyczona w 1897 r. Było to pierwsze całkowicie od podstaw zbudowane torowisko dla tramwaju elektrycznego w Szczecinie. Na odcinku Pölitzer Straße (al. Wyzwolenia) od skrzyżowania z obecną ul. Kujawską do ul. Staszica pokrywała się z trasą pierwszej linii tramwaju konnego. Nowa linia została oznakowana kolorem pomarańczowym, a jej trasa prowadziła ulicami: Hauptbahnhof (Dworzec Główny) - Oberwiek (ul. Kolumba) - ulica przy Marktplatz (ul. Nowa) - Grüne Schanze (ul. Dworcowa) - Parade Platz (al. Niepodległości) - Moltke Straße (al. Wyzwolenia do pl. Rodła) - Pölitzer Straße (al. Wyzwolenia) do skrzyżowania z Friedeborn Straße/Grenz Straße (ul. H. Kołłątaja/ul. S. Staszica). Jeszcze przed 1900 r. linię wydłużono przez Warsower Straße (ul. Krasińskiego) do przystanku końcowego przy Nemitzer Friedhof (Cmentarza Niemierzyńskiego) na Nemitzer Straße (ul. Niemierzyńskiej). Kolejne odcinki torów zbudowano: w 1906 r. do Bahndamm (wiaduktu kolejowego nad ul. Niemierzyńską), w 1907 r. przez Eckerberger Straße (ul. Arkońską) do skrzyżowania z Johannistal Straße (ul. Serbską) i w 1912 r. ostatni odcinek do krańcówki Eckerberger Wald (Las Arkoński). W międzyczasie w 1904 r. nadano linii numer 3, a w 1907 r. przy Nemitzer Straße oddano do użytku nową zajezdnię, później pod nazwą Niemierzyn. Wcześniej tramwaje korzystały z zajedni przy Oberwiek (ul. Kolumba). W 1924 r. linię 3 wydłużono do przez Pommerensdorfer Straße (ul. Chmielewskiego) do krańcówki Pommerensdorf (Pomorzany), a linię 4 - kursującą wcześniej do Pomorzan - skrócono do Dworca Głównego.

Przystanki na trasie według rozkładu jazdy z 1937 r.:

Nazwa przystanku Nazwa teraźniejsza i uwagi Eckerberger Wald Las Arkoński Eckerberger Straße 38 ul. Arkońska 38 Nemitz Niemierzyn (prawdopodobnie skrzyżowanie z ul. Tatrzańską) Kückenmühler Anstalten tereny obecnego Szpitala Wojewódzkiego Messehallen zakład produkcyjny przy skrzyżowaniu ul. Niemierzyńskiej z ul. Papieża Pawła VI Schnellstraße (Nemitzer Friedhof) ul. J. Żupańskiego (Cmentarz Niemierzyński), przy Straßenbahnhof Nemitz (Zajezdnia Niemierzyn) Warsower Straße (Westendsee) ul. Z. Krasińskiego (Jezioro Rusałka) Friedebornstraße ul. H. Kołłątaja Schallehnstraße ul. Z. Felczaka Gartenstraße ul. Odzieżowa Birkenallee (Ecke Deutsche Straße) ul. J. Malczewskiego (róg ul. Wielkopolska) Friedrich-Karl-Straße ul. J. Piłsudskiego Kaiser-Wilhelm-Denkmal pomnik cesarza Wilhelma (obecnie obelisk, przy skrzyżowaniu al. Wyzwolenia z al. Jana Pawła II) Berliner Tor Brama Portowa Grüne Schanze ul. Dworcowa Hauptpost Poczta Główna (obecnie Poczta nr 2, przy skrzyżowaniu ul. Nowej z ul. Nabrzeże Wieleckie) Hauptbahnhof kolejowy Dworzec Główny Straßenbahnhof Oberwiek Zajezdnia Tramwajowa "Górny Wik" ul. K. Kolumba (obecnie nie istnieje) Bäckerberg ul. Piekary Hohles Tor wiadukty kolejowe w ciągu ul. J. Dąbrowskiego - ul. W. Starkiewicza Schwarzer Damm ul. Tama Pomorzańska Martin-Luther-Straße ul. Świętego Józefa Verbindungsstraße ul. Szpitalna (dawniej prowadziła do skrzyżowania z ul. Z. Chmielewskiego) Pommerensdorf Pomorzany, skrzyżowanie ul. Z. Chmielewskiego i ul. Smolańskiej

Według tego samego rozkładu linia kursowała w dni robocze (Werktags) od godz. 4:30 rano do 1:30 w nocy, średnio co 6-12 minut. Po godz. 22:30 jej trasa ulegała skróceniu do krańcówki "Nemitz".

W czasie II wojny światowej, nawet po nalotach alianckich na Szczecin w 1943 i 1944 r. dzięki ofiarnej pracy tramwajarzy przez większą część wojny udało się doprowadzić do w miarę normalnego kursowania.

Po 1945 r.

Komunikację po zakończeniu II wojny światowej już w polskim Szczecinie zainaugurował 12 sierpnia 1945 r. tramwaj na linii nr 3 - przejechał on wówczas trasę z najmniej zniszczonej wówczas Zajezdni Niemierzyn do Bramy Portowej. Jeszcze w tym samym roku linia kursowała na trasie Las Arkoński - Dworzec Główny, a w 1947 r. przywrócono historyczną trasę (do Pomorzan). Pierwszym tramwajem był wagon typu Niesky o numerze bocznym 200 (sprowadzony w 1942 r.). Jego eksploatacja zakończyła się w 1974 r., kiedy został oddany do kasacji.

Nazewnictwo ulic na trasie w latach powojennych (jeśli były inne niż obecnie):

1 sierpnia 1959 r. istniejącą wówczas krańcówkę przy Lesie Arkońskim zmieniono w tradycyjną pętlę tramwajową, a 23 grudnia 1961 r. oddano torowisko w ciągu ul. Smolańskiej i nową pętlę na Pomorzanach przy skrzyżowaniu z ul. Budziszyńską, dokąd przedłużono także torowisko linii nr 4 z al. Powstańców Wielkopolskich. Wcześniej trasa linii nr 4 kończyła się na wysokości Szpitala Klinicznego nr 2 PAM. W 1960 r. uruchomiono linię nocną kursującą w godzinach od 23:00 do ok. 5:00 na trasie linii dziennej, oznaczono ją jako 3N.

Od tej pory trasa linii 3 zmieniała się tylko z powodu remontów:

1 lipca 1996 r. zlikwidowano linię nocną 3N, a dokładnie 5 miesięcy później pozostałe linie tramwajowe nocne, zastępując je siecią połączeń autobusowych. 3 listopada tego samego roku był ostatnim dniem kursowania tramwajów typu Konstal N na linii dziennej, obsługiwały one wówczas linię 3. 1 października 2004 r. na linię 11 wyjechał ostatni tramwaj z Zajezdni Niemierzyn, odtąd obsługę linii przejęła Zajezdnia Tramwajowa Pogodno, a samą zajezdnię przekształcono z dniem 1 stycznia 2006 r. w Muzeum Techniki i Komunikacji Zajezdnia Sztuki. 28 lutego 2007 r. był ostatnim dniem kursowania tramwajów typu Konstal 102Na i również w tym przypadku ostatni z nich zjechał do zajezdni po obsłudze na linii 3. Ostatnią do tej pory ważną datą związaną z linią 3 był 15 czerwca 2007 r., kiedy to wiata przystankowa przy pętli Las Arkoński (istniejąca od lat 20. XX w., obecnie zdewastowana) została wpisana do rejestru zabytków. [1] [2]

Linia 3 dzisiaj

Nazwa przystanku Lokalizacja (najbliższe skrzyżowanie) Plan miasta Las Arkoński ul. Arkońska [1] Wojciechowskiego ul. Arkońska (ul. S. Wojciechowskiego) [2] Tatrzańska ul. Arkońska (ul. Tatrzańska) [3] Arkońska Szpital ul. Arkońska (ul. Serbska, przy Szpitalu Wojewódzkim) [4] Wszystkich Świętych ul. Arkońska (ul. Wszystkich Świętych) [5] Niemierzyńska ul. Niemierzyńska (nr budynku 17, gimnazjum nr 6) [6] Zajezdnia Niemierzyn ul. Niemierzyńska (ul. T. Lenartowicza i ul. J. Żupańskiego, dawna Zajezdnia Niemierzyn,
obecnie Muzeum Techniki i Komunikacji "Zajezdnia Sztuki") [7] Krasińskiego ul. Krasińskiego (ul. J. Słowackiego i ul. Niemierzyńska) [8] Kołłątaja al. Wyzwolenia (rondo J. Giedroycia, ul. H. Kołłątaja, ul. S. Staszica, ul. P. Skargi) [9] Odzieżowa al. Wyzwolenia (ul. Odzieżowa i ul. Ofiar Oświęcimia) [10] Rayskiego al. Wyzwolenia (ul. L. Rayskiego i ul. J. Malczewskiego) [11] Plac Rodła al. Wyzwolenia (pl. Rodła, ul. J. Piłsudskiego) [12] Plac Żołnierza Polskiego al. Wyzwolenia / al. Niepodległości (pl. Żołnierza Polskiego, al. Jana Pawła II) [13] Brama Portowa al. Niepodległości (pl. Brama Portowa, ul. S. Wyszyńskiego i pl. Zwycięstwa) [14] Plac Tobrucki ul. Nowa (pl. Tobrucki, pl. Grodnicki, dworzec PKS) [15] Dworzec Główny ul. Kolumba (Szczecin Główny - dworzec kolejowy) [16] Kolumba ul. Kolumba (nr budynków 10, 70) [17] Nadodrzańska ul. Kolumba (ul. Nadodrzańska) [18] Tama Pomorzańska ul. Kolumba (ul. Tama Pomorzańska i ul. Z. Chmielewskiego) [19] Św. Józefa ul. Chmielewskiego (ul. Św. Józefa) [20] Smolańska ul. Smolańska (ul. Z. Chmielewskiego) [21] Pomorzany (pętla) ul. Smolańska (ul. Budziszyńska) [22]

Dane statystyczne

Wspólne przystanki i odcinki linii:

linie tramwajowe:

linie autobusowe zwykłe:

linie autobusowe pospieszne:

linie autobusowe nocne:

Trasa linii 3 ma wspólne przystanki z wszystkimi liniami tramwajowymi, autobusowymi pospiesznymi i większością (12 z 14) linii nocnych, a także z 22 liniami autobusowymi zwykłymi (na 42 linie).

Plany na przyszłość dotyczące trasy linii 3:

Ciekawostka

Przypisy

  1. ↑ Artykuł z "Kuriera Szczecińskiego" w serwisie KOMIS
  2. ↑ Animowane zdjęcie wiaty - lata 20. XX w. i stan obecny
  3. ↑ http://www.sedina.pl/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1077

Bibliografia

Zobacz też

Linki zewnętrzne